W czasach średniowiecza uważano, że o wiele ważniejsza od higieny ciała jest czystość ducha. Kościół chrześcijański potępił stosowanie kosmetyków głosząc, że troszczyć się należy wyłącznie o piękno duchowe.
Higiena
Początkowo kontynuowano rzymskie tradycje kąpieli. Powstał nawet zawód cyrulika, który zajmował się przygotowywaniem kąpieli, masażami, leczeniem ran, usuwaniem odcisków, wyrywaniem zębów oraz obcinaniem włosów i paznokci. Z czasem jednak w miarę rozszerzania się wpływów chrześcijaństwa zaniedbano praktyki związane z utrzymaniem higieny i kosmetyką. Były to czasy licznych wojen i zubożenia społeczeństwa, co dodatkowo nie służyło dbałości o higienę.
Perfumy
Kąpiele usiłowano zastąpić różnymi pachnidłami przywożonymi w czasie wypraw krzyżowych z obszaru Morza Śródziemnego oraz Dalekiego Wschodu. Najmodniejsze były perfumy o delikatnym, słodkim zapachu z dominującą nutą kwiatową róży, jaśminu lub kwiatu pomarańczy. Początkowo używano zapachów w postaci wonnych olejków, pudrów i balsamów, wód aromatycznych i pałeczek do palenia będących mieszankami żywic. Około 1370 r. po raz pierwszy do produkcji perfum wykorzystano alkohol wynaleziony przez Arabów jeszcze w starożytności. Wielką sławę zdobyła Woda Królowej Węgier – alkoholowy roztwór esencji rozmarynu. Przypisywano jej również własności kosmetyczno-pielęgnacyjne, pozwalające długo zachować zdrowie i urodę. W XIV wieku Wenecja stała się najważniejszym ośrodkiem produkcji perfum. Pozycję swoją zawdzięczała monopolowi na handel substancjami wonnymi ze Wschodem, rozwojowi medycyny i nauk przyrodniczych a także produkcji luksusowego szkła do wyrobu flakonów. Nie bez znaczenia były uprawy cytrusów i jaśminu na południu Półwyspu Apenińskiego. Ówczesne perfumy były mieszankami naturalnych esencji roślinnych wzmocnionych substancjami pochodzenia zwierzęcego, takimi jak ambra, piżmo i cybet z dodatkiem żywic oraz mirry jako substancji utrwalających.
Pielęgnacja
W średniowiecznej Europie wykorzystywano właściwości pielęgnacyjne ziół: lipy, rozmarynu, szałwi i kopru. Przypisywano im zdolności oczyszczające i wygładzające skórę. Do najcenniejszych środków pielęgnacyjnych zaliczano wodę z marcowego śniegu i pierwszą deszczówkę.
Upiększanie
Jako pomadki do ust używano wężowej krwi, która nie tylko podkreślała czerwień ust ale miała również usuwać niemiły zapach zębów i dziąseł.
Eliksiry młodości
Zamiast przestrzegania zasad zdrowego stylu życia, dbałości o zdrowie i higienę ciała popularność zyskały cudowne eliksiry młodości, które wg sprzedających je szarlatanów miały zapewnić wiecznie młody wygląd. W celach odmładzających stosowano maść z miodu i jajek, nacierano się solą i nalewkami ziołowymi sporządzonymi na winie.
